edipversa nedir, nasıl çalışır?
edipversa'nın iddiası şu değil: "çevirmenin işini yapar." İddiası şu: edipversa, özel olarak tasarlanmış bir edebi çeviri algoritmasıdır. Sıradan makine çevirisinin aksine yazarın üslubunu, özgün sesini, ritmini ve alt metnini koruyarak hedef dile çevirir. Üstün özellikleri olsa da insan çevirmenin yerini almaz; ona yardımcı olur.
Hangi sorunu çözüyor?
Bilgi aktaran metinlerde makine çevirisi bugün çok başarılı. Ama edebiyatta aynı araç anlamı taşırken sesi düzler: ritmi standartlaştırır, tonu nötrler, kasıtlı bir belirsizliği net bir cümleye çevirerek yazarın seçimini yok eder. Sonuç yanlış değildir, ama artık o yazarın metni değildir. edipversa tam da bu boşluk için tasarlandı — "doğru" değil, o yazara ait bir metin üretmek için.
İki aşamalı çalışır: önce okur, sonra çevirir
Çoğu araç cümleyi cümleye eşler ve bağlamı ıskalar. edipversa çeviriyi tek adımda değil, iki aşamada yapar:
- 1. Derin okuma. Metnin bütününü okur; anahtar terimleri, tonu, ritmi, istiare zincirlerini ve anlatının temposunu çıkararak yazarın sesine dair bir harita oluşturur.
- 2. Edebî çeviri. Her cümleyi tekil bir bilmece gibi değil, bu haritanın ışığında — bütünün parçası olarak — çevirir; ardından edebî bir gözle yeniden gözden geçirir.
Böylece bağlam kaybolmaz: aynı sözcük bir yerde "gitti", başka bir yerde "çekip gitti işte" olabilir — çünkü araç cümleyi değil, sahnenin tonunu okumuştur.
Neyi iddia etmiyor?
Dürüst olmak gerekir: edipversa bir edebi eserin nihai çevirisinivermez. Edebi çeviri, bir insanın yorumunu, kültürel sezgisini ve sorumluluğunu ister. edipversa'nın rolü bu yorumun yerine geçmek değil, ona güçlü bir başlangıç ve ikinci bir göz sunmaktır: saatlerce sürecek ilk taslağı dakikalara indirmek, gözden kaçan bir tonu hatırlatmak, alternatif bir karşılık önermek.
Şeffaftır: neden öyle çevirdiğini gösterir
edipversa bir kara kutu değildir. Nerede bir seçim yaptığını çeviri notlarıyla açıklar — hangi ifadeyi neden o şekilde aktardığını görürsünüz. Bu, hem çeviriye güven verir hem de çevirmene karar noktalarını hızla gözden geçirme imkânı sunar.
Kimler için ve nasıl denenir?
edipversa; edebiyat çevirmenleri, yazarlar, editörler ve metnin sesini önemseyen herkes için. Türkçe ↔ İngilizce çift yönlü çalışır; İngilizceden Almanca ve Fransızca çeviri beta aşamasındadır. Şu anda ücretsiz — ilk 1.500 kelimeyi kendi metninizle deneyebilir, sesin nasıl korunduğunu kendiniz görebilirsiniz.